در فهم اندیشه های کلامی
24 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : کیهان فرهنگی ) خرداد و تیر 1375 - شماره 127 )(1 صفحه - از 117 تا 117)
تعداد شرکت کننده : 0

در فهم اندیشه‏های کلامی

گفتگو با محمد محمد رضایی‏ (سرپرست دانشنامهء متکلمین اسلامی) کیهان فرهنگی:موضوع«دانشنامهء متکلمین اسلامی»چیست و چارچوب‏ آن به چه شکل است؟

محمد محمد رضایی:تا این زمان در میان‏ دایرة المعارف‏ها،دانشنامه‏ها،فرهنگنامه‏ها و زندگی‏نامه‏ها به صورت پراکنده از علم کلام و متکلمان‏ اسلامی سخن به میان آمده است،اما ناتمام است و نمی‏تواند معرف احوال،آثار و آرای متکلمان اسلامی‏ باشد.

این معضل و مشکلی فرهنگی است که در دوران‏ انفجار اطلاعات و تهاجم اطلاعاتی مذاهب و مکاتب‏ فکری گوناگون،ما هنوز دایرة المعارف و یا دانشنامه‏ای‏ برای علم کلام و متکلمان اسلامی نداشته باشیم!زیرا فهم اندیشه‏های کلامی متکلمان اسلامی و سیر صعود و نزول اندیشه‏های کلامی و اعتقادی در قرون گذشته‏ می‏تواند به عنوان پشتوانهء علمی و فرهنگی و عقیدتی‏ محسوب شود.

دانشنامهء متکلمان اسلامی طرحی است که از سوی‏ واحد کلام مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی در دست‏ تهیه است و بر اساس استفاده از تجارب بزرگان و اندیشمندان پیشقدم در عرصهء دایرة المعارف و دانشنامه نویسی و بر اساس آخرین تحقیقات و منابع به‏ دست آمده،و نیز استفاده از روش‏ها و شیوه‏های نو دانشنامه نویسی بر آن است که بتواند معرف احوال و آثار و آرای متکلمان اسلامی باشد.

کیهان فرهنگی:ویژگیهای این‏ دانشنامه در چیست؟

محمد رضایی:برخی از خصوصیات«دانشنامهء متکلمان اسلامی»عبارت خواهد بود از:

1-تمام مطالب علمی،آرا،آثار و احوال متکلمان‏ اسلامی را که در دایرة المعارف‏ها و دانشنامه‏ها و فهرست اعلام و اشخاص،در کتابهای رجالی و دیگر کتابهای اسلامی آمده است،دارا باشد.

2-استفاده از منابع دست اول همراه با تحقیق و تصحیح و مقابلهء منابع.

3-در مقالات مربوط به هر متکلم،افزون بر آرا و آثار، سعی بر این خواهد بود که فراز و نشیب‏های زندگی‏ متکلم از تاریخ و محل ولادت،مسافرت‏ها و هجرت‏ها، حبس و تبعید گرفته تا برخورد با حکام و خلفا و ملاقات‏ها و تاریخ و محل وفات و...ذکر شود.

4-در ذکر آرای متکلمان اسلامی سعی بر این‏ خواهد بود که از قضاوت و ارزشگذاری به ویژه در آرای‏ محتمل و انتسابی پرهیز شود.

(به تصویر صفحه مراجعه شود) 5-بر نوآوری و ابداع استدلال یا نظریهء کلامی متکلم‏ تأکید خواهد شد.

6-«دانشنامهء متکلمان»حاوی همهء متکلمان‏ اسلامی خواهد بود و به صورت الفبایی تنظیم‏ می‏شود که بعد از اتمام،می‏توان به صورت فرقه‏ای نیز آن را نگاشت.

کیهان فرهنگی:از چه منابعی برای‏ گردآوری مقالات دانشنامه استفاده‏ می‏کنید؟

محمد رضایی:منابعی که در تدوین دانشنامهء متکلمان اسلامی مورد استفاده قرار می‏گیرند.بر دو دسته‏اند:

1-منابعی که بیانگر اعلام و اشخاصند-که عبارتند از کتابهای رجالی،مثل آثار رجالی نجاشی،شیخ‏ طوسی،«الذریعه»،«قاموس الرجال»و...و دایرة المعارف‏ها،دانشنامه‏ها و فرهنگنامه‏های اعلام و اشخاص و...

2-همهء متون و منابع کلامی،اعم از آثار خود متکلم‏ یا دیگران.

کیهان فرهنگی:مراحل و گردش کار در دانشنامهء متکلمین اسلامی چگونه‏ است؟

محمد رضایی:سیر نگارش مقالات دانشنامه این‏ گونه است که پس از جذب محققین(به ترجیح از فضلای حوزه علمیهء قم)و توجیه آنها و در اختیار قرار دادن منابع و راهنمایی‏های لازم،یکی از مقالات به‏ پیشنهاد هیأت علمی و یا انتخاب محقق،به پژوهشگر، به منظور تحقیق و نگارش مقاله واگذار می‏شود.

پس از ارائهء مقالات از سوی محققین،هیأت علمی به‏ بررسی و ارزیابی مقالات در چارچوب دانشنامهء متکلمان می‏پردازد و در صورت تصویب مقاله،به هیأت‏ ویراستاران فرستاده می‏شود و سپس در نوبت چاپ قرار می‏گیرد.

کیهان فرهنگی:ملاک کوتاه و بلندی‏ مقالات ذیل هر مدخل چه خواهد بود و ساخت کلی آنها چگونه است؟

محمد رضایی:کوتاه و بلندی مقالات به سفارش‏ هیأت علمی و نقش علمی و زمانی و مکانی متکلم‏ بستگی دارد.

ساخت کلی مقالات عبارت است از:احوال(زندگی‏ فردی،سیاسی،علمی و...)؛آثار(آثار یقینی و آثار احتمالی و انتسابی)و آرای متکلم.

کیهان فرهنگی:هزینه‏های تدوین و نشر دانشنامهء متکلمین اسلامی از کجا تأمین می‏شود؟

محمد رضایی:این دانشنامه زیر نظر واحد کلام‏ مرکز مطالعات و تحقیقات دفتر تبلیغات اسلامی حوزهء علمیهء قم و با اشاره و راهنمایی‏های برخی از اساتید محترم حوزه و دانشگاه کار می‏کند.هزینهء تدوین این‏ دانشنامه را دفتر تبلیغات اسلامی حوزهء علمیهء قم‏ عهده‏دار است.

کیهان فرهنگی:اکنون چه کارهایی‏ انجام داده‏اید و احتمال می‏دهید چه‏ زمانی جلدهای دانشنامه در کتابفروشی‏ها عرضه شوند؟

محمد رضایی:تاکنون«شیوه‏نامهء تدوین دانشنامه‏ متکلمان اسلامی»و نیز مدخل‏های«متکلمان شیعه»به‏ انجام رسیده است و در صورت کافی بودن امکانات و استقبال محققین امیدواریم که بتوانیم هر سال یک‏ جلد از دانشنامه را منتشر کنیم.

کیهان فرهنگی:سپاسگزاریم.... ادامه در لینک

آدرس اینترنتی